• نوای مردم، برای مردم
  • About People and For People
  • اولین سایت خبری مستقل شهرستان سنندج
  • Navayeabidar Local News Portal
تاریخ انتشار : یکشنبه 27 بهمن 1392 / 13:27   کد خبر : 159   گروه : فرهنگ و هنر

کُردستان سرزمین ترانه‌ها و آهنگ ها

کُردستان سرزمین ترانه‌ها و آهنگ‌هاست و در هر منطقه آن صدها آهنگ، ترانه، بیت و لالایی وجود دارد. این ترانه‌ها با رنگ‌های شاد و گونه‌گون نوازشگر اهل دل است.

کُردستان سرزمین ترانه‌ها و آهنگ‌هاست و در هر منطقه آن صدها آهنگ، ترانه، بیت و لالایی وجود دارد. این ترانه‌ها با رنگ‌های شاد و گونه‌گون نوازشگر اهل دل است.

به گزارش خبرنگار نوای آبیدر، کُردستان سرزمین ترانه‌ها و آهنگ‌هاست و در هر منطقه آن صدها آهنگ، ترانه، بیت و لالایی وجود دارد. این ترانه‌ها با رنگ‌های شاد و گونه‌گون نوازشگر اهل دل است.

ترانه‌های مذهبی
سرچشمه ترانه به مذاهب اولیه انسان (دوره میتراییسم) می‌رسد و ترانه‌های مذهبی بر کار و کشاورزی مقدم است. از این رو دو مقام مشهور موسیقی کُردها یعنی «حیران» و «لاووک» به دوره‌های پیش از اسلام نسبت داده می شود.
 
ترانه‌های کار
 این ترانه نیز از قدمت دیرین برخوردارند. این ترانه‌ها از آرزوهای انسان‌ها، زندگی و آینده، شادی‌ها و رنج‌ها و بالاخره امید، تلاش و پویندگی سخن می‌گوید. در فولکلور کُردی ترانه‌های عروسی، رقص، مشک زنی، خرمن‌کوبی و دوشیدن گاو وجود دارد. اشعار این ترانه‌ها و واژه‌های آن از زبان ساده‌ترین انسان‌ها گرفته شده و تصویری طبیعی از احساسات دلدادگان جوان را بیان می‌کند.

ترانه‌های خانقاهی
 از بخش‌های اساسی آوازهای کُردی، ترانه‌های خانقاهی است. دراویش کُرد آن‌گاه که از شقاوت بی‌امان روزگار و تبعیض‌های ناروا به ستوه می‌آیند برای رهایی از نامردی‌ها و زرق و برق دنیای مادی، سر بر آستان خانقاه می‌سایند، موهای بلند را رها می‌کنند و هماهنگ با ذکر «لا الله الا الله» و نوای پر طنین دف و نی و خواندن اشعار عرفانی، به خلسه فرو می‌روند، به تزکیه روح خود می‌پردازند و از پیر و مرشد خویش طلب یاری می‌جویند.

مولودی خوانی
مولودی‌خوانی نیز از مراسم عرفانی و پر شکوه کُردها در روزها و شب‌های ربیع الاول است. در این شب‌ها در مساجد، خانقاه‌ها و منازل، میلاد حضرت محمد(ص) جشن گرفته می‌شود. دراویش گورانی آهنگ مخصوص مولودی را با گروه دف زن سر می‌دهند.

نوای عزاداری
زنان میان‌سال هنگام عزاداری آهنگی به نام «لاوانه‌وه» را برای بازماندگان فرد رفته، سر می‌دهند.

لالایی
مادران برای خواباندن کودکان خود لالایی می‌خوانند؛ این لالایی‌ها از بی‌وفایی‌ها می‌گوید اما مفهوم لغوی ترانه‌ها سرشار از عشق مادر به کودک و آرزوهایی خوش برای فردای اوست. مادر در حین خواباندن کودک آموزش روح فرزند خود را مد نظر دارد و او را با ریتم و وزن که اساس زندگی آینده او بر آن استوار است، آشنا می‌سازد. در قالب این لالایی ها اشکال مختلف ادبیات بومی بیان می‌شود. در حقیقت لالایی‌ها آینه تمام نمای فرهنگ قوم کُرد است.


لالایی در زبان کُردی «لای، لای» یا «لاوه، لاوه» گفته می‌شود. «لاو» به معنی طفل است و «لاوه» به معنی برو کنار از مصدر«لاوندن». در لالایی پایگاه و نظام اجتماعی مادر، و از طریق آن درد و رنجی که منتقل می‌شود، دارای نقش اساسی است. در هر حال لالایی بر پایه اعتقادات محکم مذهبی بنا شده و مادر برای سلامت فرزندش از خداوند و گاه از امامزاده ولایت خود کمک می‌گیرد. مادر این احساسات را در قالب شعر ادا می‌کند:


الله بوبکم تو خوا
باروله کوسه هجیج نگادارت بی
الله لای کورپه لای روله لای


یعنی، برای تو ای فرزندم تا کوسه هجیج نگهدارت باشد. کوسه هجیج زیارتگاه پیری است که به اعتقاد اهالی، برادر امام رضا (ع) و صاحب کرامات بسیار است.


در بعضی از نقاط کُردنشین لالایی‌هایی با مضمون‌های خاص برای فرزندان خوانده می‌شود تا کودک از درون گهواره برای جدال با زندگی آمادگی یابد. از آن‌جا که انسان روستایی وابسته به زمین است و زمینه پشتوانه عظیم مادی و معنوی او محسوب می‌شود که با نیروی کار انسانی می‌توان از آن بهره گرفت، این نیروی کار در خانواده در واژه «کور» یا «پسر» خلاصه می‌شود.
 
ترانه‌های محلی و اشعار مذهبی


بخش مهمی از فولکلور کُردی در ترانه‌های بومی و محلی تجلی می‌یابد که مانند داستان‌های غنایی، ریشه در فرهنگ اقوام دارد سابقه تاریخی ترانه‌ها حتی به نخستین روزهای زندگی قبیله‌ای و غارنشینی می‌رسد. تصاویر این اشعار از بافت زندگی اجتماعی و تولیدی در چهار چوب نظام شبانی و دام داری الهام می‌گیرد.


نمونه‌ای از این ترانه‌ها که توسط زنان خوانده و منتقل می‌شود، ترانه‌ای است که در هنگام مشک‌زنی خوانده می شود:


های ماله بابم مه شکه
مه شکه م مه شکه م مانگایه
دخه ی ژینی ئه و ره عنایه
وه که پاله وانی وایه
هه ی ماله بابم مه شکه
نه و ه نه و رو به هاره
مه شکه م رونی به باره
چه نده جوانه چه نده له باره


یعنی، خانه پدری‌ام دارای مشک است/ مشک من مشک ماده گاو است/ آن را به هم می‌زند آن دختر زیبا/ به مانند پهلوانی می‌ماند/ خانه پدری‌ام دارای مشک است/ بنگر امروز بهار است/ و بار مشک من روغن است/ وه که زیبا و با طراوت است.


زنان کُرد وقت بافتن قالی و گلیم اشعاری می‌خوانند که به آن «به‌رته‌ونانه» (bartawnana) می‌گویند. این اشعار سرشار از مفهوم احساسی خواننده است که از روزگار خود شکایت دارد. این اشعار را می‌توان رنج نامه‌ای دانست که عروس‌ها در خانه شوهر سر می‌دهند.


از دیگر اشعار رایج که توسط زنان خوانده می‌شود، ترانه «لون هواران» است. این ترانه نیز حکایت از رنج و فراق زنان دارد و ضمن توصیف زیبایی‌های منطقه، بر ارزش‌ها و هنجارها تأکید می‌کند. این ترانه را زنان وقت دوشیدن شیر، یا در حالی که مشک بر پشت راه می‌روند و یا نخ می‌ریسند، می‌خوانند.

محمد‌ابراهیم زارعی

انتهای پیام/

Navayeabidar Telegram Channel


برچسب هـا :

فرهنگ کردستان ترانه های محلی کردستان سرزمین ترانه ها

نظرات بینندگان :

      اولین نفری باشید که در مورد این مطلب نظر می دهید!

نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیریت نوای آبیدر در وب سایت منتشر خواهد شد.
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

-->